पोकरा शेळीपालन योजना 2025: नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प (Pocra 2) हा महाराष्ट्र शासनाचा एक महत्वाचा उपक्रम आहे. हवामान बदलामुळे शेतकऱ्यांचे बदलते आर्थिक स्वरूप आणि मराठवाडा-विदर्भातील दुष्काळी परिस्थिती पाहता, शेतकऱ्यांना पर्यायी उत्पन्नाचे स्रोत मिळण्यासाठी या योजनेत “शेळीपालन” हा घटक समाविष्ट केला गेला आहे.
या ब्लॉगमध्ये तुम्हाला या योजनेतील पोकरा शेळीपालन योजना 2025 अनुदान, PDF, लाभार्थी निकष, कागदपत्रे, खरेदी प्रक्रिया, विमा, नियम, अटी-शर्ती—सर्वकाही संपूर्ण स्वरूपात समजेल.
⭐ योजनेचा उद्देश
नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्पांतर्गत शेळीपालन घटकाचा उद्देश असा आहे—
- भूमिहीन, विधवा, घटस्फोटित, परित्यक्ता महिलांना पूरक उत्पन्न निर्माण करून देणे.
- ग्रामीण युवकांसाठी स्वयं रोजगार उपलब्ध करणे.
- स्थानिक हवामानाला तग धरणाऱ्या पैदासक्षम शेळ्यांचे संगोपन प्रोत्साहित करणे.
- ग्रामीण भागातील शेळीपालन व्यवसायाला चालना देणे.
🟢 लाभार्थी कोण? (Eligibility)
खालील लाभार्थी पात्र आहेत.
1. भूमिहीन कुटुंबातील महिला
- सामान्य महिला
- विधवा
- परित्यक्ता
- घटस्फोटित महिला
2. ग्रामीण युवक
- रोजगार इच्छुक युवकांना देखील योजना लागू
3. एकाच कुटुंबातील फक्त एक व्यक्ती पात्र
4. इतर योजनेंतर्गत शेळीपालनाचे अनुदान पूर्वी घेतलेले नसावे
5. आवश्यक प्रमाणपत्रे
- भूमिहीन असल्याचा तहसीलदारांचा दाखला
- विधवा/परित्यक्ता/घटस्फोटित महिलांसाठी संबंधित अधिकाऱ्याचे प्रमाणपत्र
नानाजी देशमुख कृषि संजीवनी योजना: पोकरा 2.0 टप्पा-2 मध्ये समाविष्ट गावांची यादी (List)
💰 अनुदान किती मिळते? (Subsidy Details)
या योजनेत एकूण खर्चाच्या 75% पर्यंत अनुदान मिळते.
🟤 4 शेळ्या + 1 बोकड हा गट खरेदी अनिवार्य
उसमानाबादी/संगमनेरी जातीसाठी खर्च व अनुदान
| घटक | एकूण खर्च (₹) | 75% अनुदान (₹) |
|---|---|---|
| 4 शेळ्या (₹8000 प्रति शेळी) | 32,000 | 24,000 |
| 1 बोकड (₹10,000) | 10,000 | 7,500 |
| विमा (3 वर्षे) | 6,319 | 4,739 |
| एकूण | 48,319 | 36,239 |
इतर स्थानिक पैदासक्षम जातींसाठी
| घटक | खर्च (₹) | 75% अनुदान (₹) |
|---|---|---|
| 4 शेळ्या (₹6000) | 24,000 | 18,000 |
| 1 बोकड (₹8000) | 8,000 | 6,000 |
| विमा | 4,814 | 3,610 |
| एकूण | 36,814 | 27,610 |
📌 योजनेत मिळणारे फायदे
- 4 शेळ्या + 1 पैदासक्षम बोकड
- 75% सरकारी अनुदान
- 3 वर्षांचा विमा कवच
- तांत्रिक मार्गदर्शन
- पशुवैद्यकीय सेवा
- डिजिटल नोंदणी व टॅगिंग सुविधा
📝 पात्रता निकष (Eligibility Criteria)
- लाभार्थी निवडलेल्या गावांतील असावा
- भूमिहीन महिला/विधवा/घटस्फोटित/परित्यक्ता महिलांना प्राधान्य
- कुटुंबातील एकाच व्यक्तीस लाभ
- इतर कोणत्याही सरकारी शेळीपालन योजनेंतून लाभ घेतला नसावा
- आवश्यक प्रमाणपत्रे अनिवार्य
📑 आवश्यक कागदपत्रे
- आधार कार्ड
- निवास प्रमाणपत्र
- भूमिहीन प्रमाणपत्र (भूमिहीनांसाठी)
- विधवा/घटस्फोटित/परित्यक्ता प्रमाणपत्र
- बँक पासबुक
- मोबाईल नंबर
- पासपोर्ट साइज फोटो
📌 Pocra शेळीपालन योजना 2025 Important Links
| माहिती | लिंक |
|---|---|
| शेळीपालन योजना 2025 – PoCRA Online Apply Link | NDKSP Online Apply |
| शेळीपालन योजना 2025 – PoCRA PDF Download | |
| PoCRA App | Playstore App Link |
🔄 लाभ मिळवण्याची प्रक्रिया (How to Apply)
Step 1: ऑनलाइन नोंदणी
लाभार्थ्यांनी प्रकल्पाच्या अधिकृत पोर्टल NDKSP वर नोंदणी करणे आवश्यक.
Step 2: कागदपत्रे अपलोड
ऑनलाइन अर्जासोबत सर्व कागदपत्रे अपलोड करणे.
3: समितीद्वारे पडताळणी
- तालुका कृषी अधिकारी
- ग्राम कृषी विकास समिती
4: मंजुरी (पूर्वसंमती)
5: शेळी गट खरेदी
- 4 शेळ्या + 1 बोकड
- पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी मठ व शेळी विकास महामंडळाकडूनच खरेदी अनिवार्य
- खरेदी समितीच्या उपस्थितीत खरेदी
6: टॅगिंग व नोंदणी (NDLM System)
7: विमा (3 वर्षे)
8: अनुदानासाठी ऑनलाइन मागणी
9: अधिकारी मोका तपासणी
10: DBT अनुदान थेट बँकेत जमा
⚠️ लाभार्थ्यांच्या जबाबदाऱ्या
- 2 महिन्यांत शेळी गट खरेदी करणे
- 3 वर्षांचा विमा काढणे
- पशुवैद्यकीय तपासणी व लसीकरण करणे
- 5 वर्षे शेळ्या सांभाळणे बंधनकारक
- मृत्यू झाल्यास त्वरित अहवाल व पोस्टमार्टेम आवश्यक
🏡 शेळी खरेदीसंबंधी महत्त्वाचे नियम
- फक्त मान्यताप्राप्त महामंडळाकडून खरेदी
- पैदासक्षम (दुसऱ्या किंवा तिसऱ्या वेताची) शेळ्या
- बोकड किमान 1 वर्ष वरील
- एकाच वेळी गावातील लाभार्थ्यांनी गट खरेदी करणे उत्तम
🛡 विमा कवच (3 वर्षे अनिवार्य)
- सर्व शेळ्या व बोकडांचे 3 वर्षांचे विमाकवच
- विमा रक्कम मिळाल्यास नवीन शेळी खरेदी अनिवार्य
📌 अधिकाऱ्यांच्या जबाबदाऱ्या (सारांश)
- कृषी अधिकारी: पडताळणी, स्थळ पाहणी, मंजुरी
- मंडळ कृषी अधिकारी: खरेदी प्रक्रिया, मोका तपासणी
- उपविभागीय कृषी अधिकारी: अंतिम अनुदान मंजुरी
- जिल्हा अधिकारी: तपासणी व नियंत्रण
🌱 ही योजना कोणासाठी सर्वात फायदेशीर?
- भूमिहीन महिला
- आर्थिकदृष्ट्या कमकुवत कुटुंबे
- ग्रामीण बेरोजगार युवक
- पूरक व्यवसाय शोधणारे शेतकरी
नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्पातील शेळीपालन योजना ही ग्रामीण महिलांसाठी तसेच युवकांसाठी अत्यंत लाभदायक आहे. योजनेंतर्गत 75% पर्यंत अनुदान, 4 शेळ्या + 1 बोकड, विमा, पशुवैद्यकीय सुविधा, तांत्रिक मार्गदर्शन—सर्व मिळून हा व्यवसाय सहज सुरु करता येतो.
ज्या कुटुंबांकडे भूमी नाही, पण उत्पन्नाची गरज आहे, त्यांच्यासाठी ही योजना खूप मोठी मदत ठरते.
नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्पअंतर्गत (पोखरा) विविध कृषी योजनांची माहिती खालील लिंकवर क्लिक करा.
- पोखरा अंतर्गत गोड्या पाण्यातील मत्स्य पालन योजना
- पोकरा अंतर्गत सामुदायिक शेततळे १०० टक्के अनुदान योजना माहिती
- पोकरा अंतर्गत शेडनेट हाऊस/ प्लास्टिक टनेल/ हरितगृह अनुदान माहिती
- पोकरा अंतर्गत गांडूळ खत/नाडेप/सेन्द्रीय निविष्ठा उत्पादन यूनिट अनुदान योजना
- नवीन विहीर योजना माहिती नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प (पोकराअंतर्गत)
- (पोकराअंतर्गत) विहीर पुनर्भरण योजना नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प
- (पोखरा अंतर्गत) ठिबक सिंचन तुषार सिंचन योजना अर्ज
- (पोकराअंतर्गत) मधुमक्षिका पालन अनुदान योजना फॉर्म pdf महाराष्ट्र