वैयक्तिक शेततळे अस्तरीकरणासाठी MahaDBT: शेतकरी मित्रांनो, जर तुमच्या शेतात आधीच शेततळे खोदलेले असेल आणि आता त्याला प्लास्टिक अस्तरीकरण (HDPE Film Lining) करायचे असेल, तर तुमच्यासाठी आनंदाची बातमी आहे.
एकात्मिक फलोत्पादन विकास अभियान अंतर्गत MahaDBT पोर्टलवर वैयक्तिक शेततळे अस्तरीकरणासाठी अर्ज सुरू झाले आहेत.
या योजनेमुळे शेततळ्यात साठवलेले पाणी जमिनीत झिरपत नाही. त्यामुळे उन्हाळ्यात किंवा दुष्काळाच्या काळातही फळबाग, भाजीपाला आणि इतर पिकांना पाणी देता येते.
उदाहरणार्थ, एखाद्या शेतकऱ्याने मनरेगा किंवा मागेल त्याला शेततळे योजनेतून शेततळे खोदले असेल, पण त्यात पाणी टिकत नसेल. अशा वेळी प्लास्टिक अस्तरीकरण केल्यामुळे पाणी साठून राहते आणि तेच पाणी सिंचनासाठी वापरता येते.
शेततळे अस्तरीकरण योजना म्हणजे काय?
या योजनेचा उद्देश शेततळ्यातील पाणी झिरपून वाया जाऊ नये आणि तेच पाणी फळबाग व इतर पिकांसाठी वापरता यावे हा आहे.
ज्या शेतकऱ्यांनी खालील योजनांमधून किंवा स्वतःच्या खर्चाने शेततळे तयार केले आहे, त्यांना या योजनेचा लाभ मिळू शकतो.
- मनरेगा (MGNREGS)
- राष्ट्रीय कृषि विकास योजना (RKVY)
- मागेल त्याला शेततळे
- भरडधान्य अभियान
- राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा अभियान
- कोरडवाहू शेती अभियान
- गळीतधान्य अभियान
- स्वखर्चाने खोदलेले शेततळे
- इतर योजनांतर्गत पूर्ण झालेले शेततळे
अर्ज सुरू! कांदा चाळ अनुदान योजना 2026 MahaDBT | 50% अनुदान, पात्रता, कागदपत्रे व संपूर्ण माहिती
किती अनुदान मिळणार?
| बाब | माहिती |
|---|---|
| अनुदान | एकूण मंजूर खर्चाच्या 50% |
| कमाल अनुदान | ₹75,000 पर्यंत |
या योजनेचा उद्देश
- फलोत्पादन पिकांसाठी सुरक्षित सिंचन सुविधा उपलब्ध करणे.
- दुष्काळी भागात फळबागांचे क्षेत्र वाढवणे.
- शेततळ्यातील पाणी वाया जाण्यापासून वाचवणे.
कोण अर्ज करू शकतो?
या योजनेसाठी खालील शेतकरी पात्र आहेत.
- शेतकरी असणे आवश्यक.
- शेतात फलोत्पादन पिके असणे आवश्यक.
अर्ज कुठे करायचा?
या योजनेसाठी अर्ज MahaDBT पोर्टलवर करावा.
ऑफलाईन अर्ज कोणत्याही कार्यालयात स्वीकारले जाणार नाहीत.
अर्जासाठी लागणारी कागदपत्रे
- विहित नमुन्यातील अर्ज
- ७/१२ उतारा (फलोत्पादन नोंदीसह)
- ८-अ उतारा
- आधार कार्ड
- आधार लिंक असलेल्या राष्ट्रीयकृत बँक खात्याच्या पासबुकच्या पहिल्या पानाची प्रत
- हमीपत्र
- अनुसूचित जाती/जमाती असल्यास जात प्रमाणपत्र
अळिंबी (मशरूम) उत्पादन योजना 2026: mahaDBT वर अर्ज सुरू! 20 लाखांपर्यंत अनुदान
अर्ज केल्यानंतर पुढे काय करायचे?
1) पूर्वसंमती मिळाल्यानंतर
पूर्वसंमती मिळाल्यानंतर 10 कार्यालयीन दिवसांच्या आत तालुका कृषी अधिकारी कार्यालयात आवश्यक कागदपत्रांसह प्रस्ताव सादर करावा.
अपूर्ण किंवा चुकीचे प्रस्ताव स्वीकारले जाणार नाहीत.
2) काम कधी सुरू करायचे?
पूर्वसंमती मिळाल्यानंतर 15 दिवसांच्या आत काम सुरू करणे बंधनकारक आहे.
वेळेत काम सुरू न केल्यास पूर्वसंमती रद्द होऊ शकते.
3) काम किती दिवसात पूर्ण करावे?
पूर्वसंमती मिळाल्यापासून 2 महिन्यांच्या आत संपूर्ण काम पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
सामूहिक शेततळे योजनेसाठी mahaDBT वर अर्ज सुरू! पात्रता, कागदपत्रे, प्रक्रिया
4) काम पूर्ण झाल्यावर
- शेततळे अस्तरीकरण
- कुंपण
- इतर आवश्यक कामे
पूर्ण झाल्यानंतर कृषी सहाय्यक किंवा तालुका कृषी अधिकारी कार्यालयाला लेखी माहिती द्यावी.
कोणती प्लास्टिक फिल्म वापरणे बंधनकारक आहे?
योजनेअंतर्गत खालील दर्जाची फिल्म वापरणे आवश्यक आहे.
- BIS Standard
- 500 मायक्रॉन Reinforced HDPE Geo Membrane Film
- IS 15351:2015 Type-II
शेतकरी आपल्या पसंतीच्या अधिकृत उत्पादकाकडून फिल्म खरेदी करू शकतो.
फिल्म खरेदी करताना लक्षात ठेवा
- अधिकृत दर्जाचीच फिल्म घ्या.
- नमुना तपासणी अहवाल (Pass Report) असावा.
- GST सहित बिल घ्या.
- बिल सुरक्षित जतन करा.
फिल्मचे निश्चित दर
| काम | दर |
| फिल्म पुरवठा | ₹77 प्रति चौ.मी. |
| बसवण्याचा खर्च | ₹18 प्रति चौ.मी. |
| एकूण दर | ₹95 प्रति चौ.मी. |
मोठे शेततळे असल्यास काय?
शासनाने मंजूर केलेल्या आकारापेक्षा मोठ्या शेततळ्याला अस्तरीकरण केल्यास अतिरिक्त खर्च शेतकऱ्यालाच करावा लागेल.
फलोत्पादन यांत्रिकीकरण योजना 2026: ट्रॅक्टर व शेती यंत्रांसाठी MahaDBT वर अर्ज सुरू! संपूर्ण माहिती
शेतकऱ्याने कोणत्या गोष्टींची काळजी घ्यावी?
- शेततळ्याचे योग्य फिनिशिंग करावे.
- फिल्म व्यवस्थित अँकरिंग करून बसवावी.
- पाणी झिरपणार नाही याची खात्री करावी.
- फिल्मची देखभाल स्वतः करावी.
- शेततळ्याजवळ 3 फूट × 2 फूट आकाराचा कायमस्वरूपी माहिती फलक लावावा. याचा खर्च शेतकऱ्यालाच करावा लागेल.
- शेततळ्यातील पाणी वापरण्यासाठी सूक्ष्म सिंचन (ड्रिप/स्प्रिंकलर) वापरणे बंधनकारक आहे.
- फिल्मची गुणवत्ता राखण्याची जबाबदारी उत्पादक किंवा पुरवठादाराची राहील.
- गुणवत्ता संदर्भात वाद झाल्यास शेतकरी ग्राहक कायद्यानुसार कारवाई करू शकतो.
- गुणवत्ता तपासणीसाठी 1 मीटर × 1 मीटर नमुना फिल्म मोफत देणे उत्पादकाला बंधनकारक आहे.
आरक्षणाबाबत महत्त्वाची माहिती
पूर्वसंमती देताना खालील प्रवर्गांचे समांतर आरक्षण विचारात घेतले जाईल.
- अनुसूचित जाती (SC)
- अनुसूचित जमाती (ST)
- महिला
अर्ज सुरू! MahaDBT Polyhouse Anudan Yojana 2026: अनुदान, पात्रता, कागदपत्रे व संपूर्ण माहिती
अधिकाऱ्यांची जबाबदारी
योजनेची योग्य अंमलबजावणी व्हावी यासाठी विविध स्तरांवरील अधिकाऱ्यांची जबाबदारी निश्चित करण्यात आली आहे.
- तालुका कृषी अधिकारी – पूर्वसंमती, मार्गदर्शन, तपासणी
- मंडळ कृषी अधिकारी – मोजमाप व प्रत्यक्ष पाहणी
- उपविभागीय कृषी अधिकारी – तपासणी, जिओ टॅगिंग व अनुदान प्रस्ताव
- जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी – निधी वाटप, तपासणी, अनुदान वितरण (PFMS)
- विभागीय कृषी सहसंचालक – देखरेख, तपासणी व अंमलबजावणीवर नियंत्रण
- विशेष विभागीय तपासणी पथके – गुणवत्ता तपासणी व रँडम तपासणी
थोडक्यात योजना
| बाब | माहिती |
| योजना | वैयक्तिक शेततळे अस्तरीकरण |
| विभाग | एकात्मिक फलोत्पादन विकास अभियान |
| अर्ज | MahaDBT पोर्टल |
| लाभार्थी | फलोत्पादन पिके असलेले शेतकरी |
| अनुदान | खर्चाच्या 50% किंवा कमाल ₹75,000 |
| अर्ज पद्धत | फक्त ऑनलाइन |
| पूर्वसंमतीनंतर प्रस्ताव | 10 कार्यालयीन दिवसांत |
| काम सुरू | 15 दिवसांत |
| काम पूर्ण | 2 महिन्यांत |
| फिल्म | BIS 500 मायक्रॉन Reinforced HDPE Geo Membrane IS 15351:2015 Type-II |
| सूक्ष्म सिंचन | बंधनकारक |
निष्कर्ष
जर तुमच्या शेतात आधीच शेततळे तयार असेल आणि त्यामधील पाणी झिरपून जात असेल, तर ही योजना तुमच्यासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरू शकते. योग्य दर्जाच्या प्लास्टिक अस्तरीकरणामुळे पाणी जास्त काळ साठून राहते, सिंचनाची सुविधा सुधारते आणि दुष्काळाच्या काळातही फळबाग वाचवणे सोपे होते.
मात्र अर्ज करण्यापूर्वी सर्व कागदपत्रे पूर्ण ठेवा, पूर्वसंमती मिळाल्यानंतर दिलेल्या मुदतीत काम सुरू करा आणि शासनाने सांगितलेल्या तांत्रिक निकषांचे पालन करा. त्यामुळे अनुदान मिळण्यात कोणतीही अडचण येणार नाही.