Property Registration Maharashtra New Rule: नमस्कार मित्रांनो! तुम्ही जमीन, घर किंवा फ्लॅट खरेदी-विक्री करण्याचा विचार करत आहात का? मग महाराष्ट्रातील दस्त नोंदणीसंदर्भातील हा नवीन नियम तुमच्यासाठी महत्त्वाचा आहे. 1 ऑक्टोबर 2026 पासून महाराष्ट्रात मालमत्तेशी संबंधित दस्त नोंदणीसाठी आधारद्वारे ओळख पडताळणी अनिवार्य करण्यात आली आहे. हा नियम नेमका काय आहे, कोणत्या व्यवहारांना लागू होतो, आधार कार्ड नसेल तर काय करायचे आणि या बदलामुळे नागरिकांना काय फायदा होणार आहे, हे सोप्या भाषेत समजून घेऊया.
महाराष्ट्र शासनाच्या दस्त नोंदणी प्रक्रियेत आधारद्वारे ओळख पडताळणी अनिवार्य करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. महसूलमंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, हा नियम 1 ऑक्टोबर 2026 पासून लागू करण्यात आला आहे.
या निर्णयाचा उद्देश मालमत्तेच्या व्यवहारांमध्ये होणारी फसवणूक रोखणे आणि दस्त नोंदणी प्रक्रिया अधिक पारदर्शक करणे हा आहे.
कोणत्या दस्त नोंदणीसाठी हा नियम लागू आहे?
मिळालेल्या वृत्तांनुसार, हा नियम एकूण 63 प्रकारच्या दस्त नोंदणीसाठी लागू करण्यात आला आहे. यामध्ये पुढील व्यवहारांचा समावेश आहे:
- मालमत्तेची खरेदी आणि विक्री
- गहाणखत
- वाटणीपत्र
- बक्षीसपत्रासह इतर संबंधित दस्त नोंदणी
ही उदाहरणे आहेत. सर्व 63 प्रकारांची संपूर्ण यादी पाहण्यासाठी संबंधित शासन राजपत्र किंवा नोंदणी व मुद्रांक विभागाची अधिकृत माहिती तपासावी.
भोगवटादार वर्ग-२ जमीन वर्ग-१ कशी करावी? संपूर्ण माहिती | भोगवटादार वर्ग २ ते वर्ग १ नियम GR
आधार कार्ड अनिवार्य करण्याचा निर्णय का घेतला?
जमीन, घर किंवा इतर मालमत्तेचे व्यवहार करताना काही वेळा बनावट ओळख वापरून फसवणूक केली जाते. खोटे पक्षकार किंवा साक्षीदार उभे करून दस्त नोंदणी करण्याचे प्रकार घडू शकतात.
अशा प्रकारांना आळा घालण्यासाठी दस्त नोंदणीवेळी संबंधित व्यक्तींची ओळख आधारद्वारे पडताळण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.
या बदलामुळे ओळख पडताळणीची प्रक्रिया अधिक मजबूत होण्यास आणि मालमत्तेच्या व्यवहारांमध्ये पारदर्शकता वाढण्यास मदत होऊ शकते.
आधार कार्ड नसेल तर दस्त नोंदणी करता येणार नाही का?
ज्या व्यक्तीकडे आधार क्रमांक उपलब्ध नाही, त्यांच्यासाठी पर्यायी पडताळणीची तरतूद असल्याचे वृत्तांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.
अशा व्यक्तींना पुढील कागदपत्रे सादर करावी लागू शकतात:
- आधार नोंदणीसाठी अर्ज केल्याची पावती
- अन्य सरकारी ओळखपत्र
- व्यवहारातील संबंधित व्यक्तीशी नाते सिद्ध करणारी कागदपत्रे, लागू असल्यास
कागदपत्रांची पडताळणी झाल्यानंतरच पुढील प्रक्रिया पूर्ण केली जाईल. त्यामुळे आधार क्रमांक नसल्यास कोणती कागदपत्रे स्वीकारली जातील, याची खात्री संबंधित दुय्यम निबंधक कार्यालयाकडून करून घ्यावी.
18 वर्षांखालील मुलांसाठी काय तरतूद आहे?
या नियमात लहान मुलांसाठी विशेष तरतुदी असल्याचेही वृत्तांमध्ये सांगण्यात आले आहे. 18 वर्षांखालील व्यक्तींच्या बाबतीत पालक किंवा कायदेशीर पालकांच्या संमतीने आधार नोंदणीसाठी अर्ज करण्याची तरतूद नमूद करण्यात आली आहे.
आधार क्रमांक उपलब्ध नसल्यामुळे पात्र मुलांना किंवा संबंधित पात्र लाभार्थ्यांना दस्त नोंदणीचा लाभ नाकारला जाणार नाही, असेही वृत्तांमध्ये स्पष्ट करण्यात आले आहे. संबंधित प्रकरणात नेमकी प्रक्रिया जाणून घेण्यासाठी नोंदणी कार्यालयाशी संपर्क साधावा.
दस्त नोंदणी करताना नागरिकांनी काय काळजी घ्यावी?
मालमत्ता खरेदी-विक्री करताना केवळ आधार कार्ड जवळ असणे पुरेसे नाही. व्यवहाराशी संबंधित इतर कागदपत्रेही व्यवस्थित तयार ठेवणे महत्त्वाचे आहे.
- आधार कार्डवरील माहिती तपासून घ्या.
- खरेदीखत किंवा संबंधित दस्तातील नावे आणि तपशील काळजीपूर्वक तपासा.
- व्यवहारासाठी आवश्यक असलेली इतर कागदपत्रे तयार ठेवा.
- लागू असलेले मुद्रांक शुल्क आणि नोंदणी शुल्क यांची माहिती घ्या.
- आधार क्रमांक उपलब्ध नसल्यास पर्यायी पडताळणीसाठी कोणती कागदपत्रे लागतील, हे आधीच संबंधित कार्यालयात विचारून घ्या.
आधारद्वारे ओळख पडताळणी अनिवार्य केल्यामुळे मालमत्ता व्यवहारांमध्ये बनावट ओळख वापरण्याचे प्रकार कमी करण्यास मदत होऊ शकते. तसेच दस्त नोंदणीची प्रक्रिया अधिक सुरक्षित आणि पारदर्शक करण्याचा शासनाचा उद्देश आहे.
मात्र, कोणत्याही नियमामुळे फसवणुकीचे सर्व प्रकार पूर्णपणे बंद होतील, असे गृहीत धरू नये. मालमत्ता खरेदी करताना कागदपत्रांची स्वतंत्र पडताळणी करणेही आवश्यक आहे.
शासकीय जमीन कोणाला मिळते? अर्ज कुठे करायचा? शेती, घरासाठी जमीन आणि अतिक्रमण नियमानुकूल करण्याचे नियम
महत्त्वाची सूचना
महाराष्ट्रातील दस्त नोंदणीसाठी आधारद्वारे ओळख पडताळणीसंबंधी नियम 1 ऑक्टोबर 2026 पासून लागू झाल्याचे वृत्त प्रसिद्ध झाले आहे. प्रत्यक्ष व्यवहार करण्यापूर्वी नियमांची अंमलबजावणी, आवश्यक कागदपत्रे आणि अपवाद यांची खात्री महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत राजपत्रातून किंवा नोंदणी व मुद्रांक विभागाकडून करून घ्या.
मित्रांनो, तुम्ही जमीन, घर किंवा फ्लॅट खरेदी-विक्री करणार असाल, तर हा बदल लक्षात ठेवा आणि व्यवहार करण्यापूर्वी आवश्यक कागदपत्रांची तयारी करा.
- Maiya Samman Yojana Swaghoshana Patra Download | मुख्यमंत्री मैया सम्मान योजना स्वघोषणा पत्र डाउनलोड
- POCRA 2.0: नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प टप्पा-2 संपूर्ण माहिती
- Ladki Bahin Yojana Online Apply Link । Nari Shakti Doot App Download
- सोयाबीन कापूस अनुदान हे. ५००० रु. खात्यामध्ये जमा, मिळाले नसेल तर लवकर हे काम करा | Soyabean Kapus Anudan Yojana Maharashtra
- Online Application मुख्यमंत्री सौर कृषी पंप योजना महाराष्ट्र 2026 माहिती